Waarom Skripal eerst vrijlaten en dan vermoorden?

Op maandag 26 maart reageerde woordvoerder van het Russische Ministerie van Buitenlandse zaken Maria Zacharova in het actualiteitenprogramma ’60 minuten’ op de zender Rossija 1 op de uitwijzing van 132 Russisch diplomaten uit 19 Westerse landen.

Zij stelde dat haar land slachtoffer is geworden van een ‘anti-Russische’ campagne van de atlantische partners VS en Groot-Brittannië.

Hoewel men uitspraken van politieke woordvoerders altijd met een korreltje zout moet nemen, zou zij dit keer wel eens gelijk kunnen hebben.

Aanleiding is een dubieus geval van vergiftiging van dubbelspion Sergej Skripal, waarvan de schuld zonder aarzeling aan de voeten van het Kremlin gelegd wordt. Maar wat op het eerst gezicht de zoveelste ‘KGB-liquidatie’ lijkt te zijn, blijkt bij nader inzien een wespennest voor onderzoekers.

De Russische inlichtingendiensten FSB en GROe zijn zeker in staat tot dergelijke klusjes en hebben die tijdens de Koude Oorlog ook rijkelijk uitgevoerd.

Maar als de Britse en Nederlandse regering al het criterium van ‘waarschijnlijkheid’ hanteren bij hun beslissing om diplomatieke sancties te treffen tegen Rusland, dan moet dit keer worden vastgesteld dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat het Kremlin achter de aanslag zit.

Ten eerste had de FSB Skripal reeds in handen, want zij had hem in 2004 bij terugkeer uit Groot-Brittannië naar Rusland gearresteerd. Zij had hem kunnen ombrengen en in een bos kunnen begraven. Hij zou de eerste niet geweest zijn.

Skripal werd echter netjes voor een militaire rechtbank gebracht, aangeklaagd wegens hoogverraad en tot 13 jaar gevangenisstraf veroordeeld, totdat hij in 2010 door een spionnenruil vroegtijdig werd vrijgelaten.

Als het Kremlin hem dood had gewild, hadden ze daar toch alle gelegenheid toe gehad? Het is toch vreemd om een verrader eerst in leven te laten, dan ter veroordelen, vervolgens gratie te verlenen en uit te ruilen en uiteindelijk alsnog om te leggen?

Ten tweede is het nogal knullig gedaan, want het slachtoffer leeft nog. Hoewel inlichtingendiensten ook wel eens fouten maken, is het wel erg onwaarschijnlijk dat de FSB of de GROe op zo’n amateuristische wijze te werk zou gaan.

Als een van beide diensten hem had willen uitschakelen, dan hadden ze dat discreet kunnen doen, zoals gebeurd is met de oligarch Boris Berezovsky die in maart 2013 in zijn huis in Londen dood werd aangetroffen na een ‘zelfmoord’ of juist een voorbeeld kunnen stellen à la Alexander Litvinenko die in 2006 met een royale dosis radioactief Polonium-210 werd geliquideerd.

Maar de vergiftiging van Skripal scoort een zesje qua uitvoering en is vlees noch vis.

Ten derde is het ‘gefundeness Fressen’ voor de Britse premier Theresa May, die aan het thuisfront in een structureel onmogelijke positie verkeert tussen het Brexit-kamp dat het referendum gewonnen heeft en de Europese partners aan wie de Britse regering allerlei toezeggingen gedaan heeft.

Haar positie is enigszins vergelijkbaar met die van de Amerikaanse president Donald Trump, die sinds zijn aantreden voortdurend onder vuur ligt. Trump heeft deze maand voor de belangrijke posities van minister van Buitenlandse zaken en nationale veiligheidsadviseur een tweetal havikken genomineerd, te weten Mike Pompeo en John Bolton. Deze benoemingen komen neer op een rehabilitering van de voornamelijk tegen Rusland gerichte Wolfowitz-doctrine, die tijdens de verkiezingscampagne en de eerste maanden van het presidentschap van Trump even in de ijskast gezet was.

In dat licht valt op hoe snel er na het Skripal-incident met de beschuldigende vinger naar Rusland wordt gewezen en hoe lichtvaardig Verenigd Koninkrijk 23 en de VS zelfs 60 Russische diplomaten uitzetten, zonder dat er enig bewijs voor Russische betrokkenheid is overlegd en zonder dat de procedures voor onderzoek in geval van een chemische aanval zijn nagevolgd.

Er wordt een anti-Russische hysterie gecreëerd, waarin Labour-leider Jeremy Corbyn in het Lagerhuis wordt uitgejouwd, simpel weg omdat hij in goed Britse traditie een onderzoek eist voordat er maatregelen worden getroffen.

Ook de Europesel leiders profiteren van die hysterie door hun positie bij de Brexit- onderhandelingen te versterken. Nu de Europese partners uit solidariteit op hun beurt een reeks Russische diplomaten hebben uitgewezen, zijn de handen van de Britse regering bij de Brexit-onderhandelingen de komende tijd gebonden.

Daarmee nemen de Westerse landen – de Europeanen uit opportunisme, de Britten en Amerikanen uit strategische overwegingen – bewust het ‘risico’ dat Rusland het niet gedaan heeft. En Rusland ziet zich na uitbreiding van de NAVO naar haar Westgrenzen, de inmenging in de Oekraïne, de sancties en de raketschilden in Polen, Roemenië en Bulgarije, geplaatst voor de zoveelste provocatie.

Er is veel aan te merken op het Rusland van president Vladimir Poetin. Maar het is vele malen beter dan de Sovjet-Unie, met haar communistische dictatuur, haar bezetting van de helft van Europa en haar offensieve strategie.

Europa zou Rusland moeten omarmen, in plaats van zich door haar overzeese bondgenoten in een nodeloos conflict te laten drijven.

Drs. M.V. Klinkhamer is Ruslandkundige en auteur van ‘Messianisme zonder Mededogen. Het communisme, zijn aanhangers en zijn slachtoffers’ (Uitgeverij Aspekt)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *